Muzeum Przyrodnicze BdPN w Ustrzykach Dolnych
Plan ekspozycji na I piętrze.
 |
Początki muzeum sięgają 1968 r., kiedy to z inicjatywy "Społecznego Komitetu Organizacyjnego Muzeum Fauny Bieszczadzkiej" i miejscowych myśliwych rozpoczęto gromadzenie eksponatów przyrodniczych. W 1974 r. przystąpiono do budowy nowego obiektu, którego otwarcie nastąpiło po 12 latach. W 1991 r. muzeum zostało przekazane Bieszczadzkiemu Parkowi Narodowemu. Na jego bazie powstał Ośrodek Naukowo-Dydaktyczny BdPN, który prowadzi działalność naukową, dydaktyczną oraz muzealną.
Znaj dują się tu ekspozycje stałe:
"Bieszczady dawniej i dziś"
"Biologia i systematyka świata zwierząt"
"Wybrane zagadnienia z paleontologii"
"Geologia Bieszczadów na tle Karpat"
"Geomorfologia, hydrologia, klimat i gleby Bieszczadów"
"Plan ochrony Bieszczadzkiego Parku Narodowego i otuliny"
"Flora i zbiorowiska roślinne oraz fauna Bieszczadów"
Muzeum organizuje również wystawy czasowe związane z regionem, które okresowo zastępują ekspozycję "Bieszczady dawniej i dziś".
"Bieszczady dawniej i dziś"
Ekspozycja przedstawia historię i współczesność regionu (osadnictwo, rozmieszczenie i architekturę obiektów sakralnych, dworów, pałaców). Urozmaicają ją modele architektoniczne cerkwi, wiejskiej chaty, dworu oraz sprzęty i narzędzia codziennego użytku.
"Biologia i systematyka świata zwierząt"
Przy pomocy plansz, okazów, modeli plastycznych i fotografii prezentowane są podstawowe wiadomości o systematyce, pochodzeniu, anatomii i morfologii zwierząt oraz ich trybie życia i sposobach rozmnażania.
Ekspozycja w muzeum przyrodniczym.
foto: I. Jóźwik.
|
Poznajemy pierwotniaki - mikroskopijne organizmy jednokomórkowe, gąbki prowadzące osiadły tryb życia w środowisku wodnym oraz jamochłony - prymitywne zwierzęta tkankowe. Odrębną grupę stanowią płazińce i obleńce, z których wiele gatunków jest pasożytami zwierząt kręgowych i człowieka. Do interesujących bezkręgowców należą najliczniejsze i zarazem najbardziej zróżnicowane na Ziemi stawonogi. Poznajemy też mięczaki (małże, ślimaki, głowonogi) oraz szkarłupnie jeżowce, rozgwiazdy, wężowidła) charakteryzujące się pięciopromienną symetrią ciała.
Szerzej zaprezentowane są kręgowce posiadające szkielet wewnętrzny, którego główną osią jest kręgosłup. Należą do nich: bezszczękowce, ryby, płazy i gady oraz ptaki i ssaki.
Ekspozycja w muzeum przyrodniczym.
foto: I. Jóźwik.
|
"Wybrane zagadnienia z paleontologii"
Ekspozycja przedstawia w skrócie okresy i zasięgi zlodowaceń na obszarze Polski oraz szczątki zwierząt kopalnych (mamuta, jelenia olbrzymiego, niedźwiedzia jaskiniowego i żubra kopalnego), które wymarły pod koniec epoki lodowcowej (plejstocenu). Szczególnie ciekawym eksponatem jest odlew gipsowy nosorożca włochatego znalezionego w Staruni na Podkarpaciu, w warstwach ziemi przesyconej solanką i ropą naftową. Ponadto poznajemy skamieniałości roślin i zwierząt oraz historię życia na Ziemi.
"Geologia Bieszczadów na tle Karpat"
Celem ekspozycji jest przekazanie podstawowych wiadomości o geologii polskiej części Karpat, ze szczególnym uwzględnieniem Bieszczadów. Wyjaśnia kiedy i w jakich warunkach w basenie morskim (sedymentacyjnym) powstawały skały osadowe, z których w wyniku alpejskich ruchów górotwórczych powstały Karpaty Fliszowe.
Ekspozycja w muzeum przyrodniczym.
foto: I. Jóźwik.
|
Poznajemy jakie procesy oddziaływały na osadzany w basenie materiał (diageneza) oraz metody oznaczania wieku powstawania skał osadowych. Prezentowane są również mapy i przekroje geologiczne Karpat Polskich wraz z przykładami skał oraz przekroje ilustrujące budowę podłoża geologicznego zapadliska przedkarpackiego i Karpat Fliszowych.
Część ekspozycji poświęcono rodzajom i właściwościom skał Karpat Fliszowych oraz surowcom naturalnym (ropa naftowa, gaz ziemny, surowce skalne i ceramiczne oraz wody mineralne) wschodniej części polskich Karpat. Wyjaśnione są procesy wietrzenia skał oraz czynniki kształtujące ich przebieg.
W specjalnej gablocie przez szkła powiększające można obejrzeć skały i minerały z Karpat oraz innych regionów Polski i Europy.
Ekspozycja w muzeum przyrodniczym.
foto: I. Jóźwik.
|
"Geomorfologia, hydrologia, klimat i gleby Bieszczadów"
Ekspozycja zapoznaje nas z położeniem geograficznym Bieszczadów na tle podziału fizyczno-geograficznego Karpat oraz ich rzeźbą (rusztowy układ pasm górskich, kratowy układ sieci rzecznej) i formami geomorfologicznymi (np. skałki ostańcowe, grechoty, osuwiska). Poznajemy również warunki klimatyczne, które kształtowane są przez napływające na ten obszar masy powietrza, głównie polarno-morskiego i polarno-kontynentalnego, a także warunki hydrologiczne.
Oglądamy monolity typowych gleb Bieszczadów i mapę glebową Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Analiza plastycznego modelu gór przybliża nam relacje między geomorfologią, geologią i glebami a florą i zbiorowiskami roślinnymi. Ponadto możemy zobaczyć jaki wpływ na otoczenie przyrodnicze szlaków turystycznych wywiera turystyka piesza, a także jak przebiegał rozwój badań geograficznych i geologicznych w Karpatach Wschodnich.
Ekspozycja w muzeum przyrodniczym.
foto: I. Jóźwik.
|
"Wybrane elementy Planu Ochrony Bieszcza4zkiego Parku Narodowego i otuliny"
Przedstawione jest tu aktualne i projektowane strefowanie ochronne na tle zróżnicowania i waloryzacji ekosystemów Bieszczadzkiego Parku Narodowego i jego otuliny oraz plan ochrony w zakresie zasobów przyrodniczych i działalności człowieka. Możemy również poznać etapy rozwoju Parku od jego utworzenia, przez kolejne powiększenia, do stanu aktualnego oraz koncepcję docelowego rozwoju.
"Flora i zbiorowiska roślinne oraz fauna Bieszczadów"
Szata roślinna i zwierzęta przedstawione są w układzie pięter roślinno-klimatycznych występujących w Bieszczadach. Poznajemy zatem przyrodę piętra pogórza i krainy dolin, lasów regla dolnego oraz położonych powyżej górnej granicy lasu połonin. Szata roślinna eksponowana jest na planszach w formie barwnych fotografii i opisów zbiorowisk roślinnych, a część faunistyczną stanowią okazy owadów, płazów, gadów, ptaków i ssaków na tle charakterystycznych dla nich środowisk. Ponadto na ekspozycji znajduje się plastyczny model bieszczadzkiego lasu.
Plan ekspozycji na II piętrze.
|
Przyroda pogórza
Ważniejsze zbiorowiska roślinne piętra pogórza, sięgającego do wysokości ok. 500 m n.p.m., to:
siedliska ruderalne powstałe w miejscach nie istniejących obecnie wsi;
pola uprawne - uprawy zbóż oraz roślin okopowych;
łąki, pastwiska i turzycowiska;
torfowiska - tereny o silnym uwilgotnieniu, porośnięte głównie roślinnością trawiasto-turzycową lub mchami torfowcami;
olszyny występujące w dolinach rzek i potoków górskich;
grądy - żyzne lasy liściaste zajmujące najniższe partie terenu.
Niezwykle bogata jest fauna owadów pogórza - zarówno motyli dziennych jak i nocnych, chrząszczy drapieżnych oraz rozkładających martwą materię organiczną, jak również błonkówek.
W gablocie poświęconej płazom i gadom poznajemy najczęściej występujące w Bieszczadach żaby, ropuchy, płazy ogoniaste (traszka karpacka, salamandra plamista) oraz węże i jaszczurki (np. beznoga jaszczurka - padalec).
Z ptaków pogórza poznajemy:
ptaki miast i wsi, zasiedlające najbliższe otoczenie człowieka, wykorzystujące budynki do zakładania gniazd oraz źródła pokarmu stworzone przez człowieka (np. wróbel, dymówka, kawka, bocian biały);
ptaki pól uprawnych, łąk i pastwisk, np. kuraki polne i zagrożony wyginięciem derkacz;
ptaki rzek, potoków, stawów i zbiorników zaporowych, do których należą pluszcz i pliszka górska żyjące nad potokami górskimi oraz różne gatunki kaczek, chruścieli i perkozów gnieżdżące się w zaroślach stawów i sztucznych zbiorników wodnych.
Z rzekami i stawami związany jest również piżmak - średniej wielkości gryzoń pochodzący z Ameryki Północnej, a sprowadzony do Europy jako zwierzę futerkowe.
Strona 1 | 2 |
| Opracowano na podstawie materiałów udostępnionych przez Ośrodek Naukowo-Dydaktyczny BdPN w Ustrzykach Dolnych. |
|
)
Mapy współczesne
