(ok. 320 m n.p.m.) jest dziś nieistniejącą wsią położoną u podnóża Stożków na dnie Jeziora Solińskiego. Zamieszkuje ją jedyny w tej okolicy osadnik Krzysztof Bros z 2 dzieci. Prowadzi on gospodarstwo agroturystyczne (2 samodzielne domki nad zalewem) z cudowną panoramą na Wyspę Skalistą, Półwysep Werlas, Zatokę Teleśnicką i dolinę Sanu.
Najważniejsze epizody z dziejów:
Wieś pierwotnie nazywała się Teleśnicą Sanową (od rzeki San) z uwagi na jej położenie nad Sanem. W XVI stuleciu kształtowała się nazwa osady: Theleschnycza (1526), Theleschnycza Minor (1530), Telesnicza Sanowa a. Sańska (1580), Teliesznica (1589), a w obecnym brzmieniu pojawiła się początkiem XVII w. jako Teleśnica Sanna (1607).
Najstarsza źródłowa informacja o istnieniu wsi szlacheckiej w sobieńskich dobrach Kmitów w historycznej ziemi sanockiej pochodzi z 1526 r. W dokumencie tym wymieniana jest wraz z Rudenką, Chmielem i innymi wsiami Kmitów jako „Theleschnycza iste ville in libertate sedent”.
W 1530 r. wieś miała 5 dworzyszcz i młyn, a w 1536 r. wymieniana jest jako wieś prawa wołoskiego posiadająca „5 areae valachicae”, 1 sołtysa i młyn. W 1540 r. jako jej właściciel wymieniany jest w źródłach Piotr Kmita, natomiast w 1580 r. podczas podziału dóbr pozostałych po nim i jego żonie Barbarze miejscowość wymieniana jest wraz z Sokolem.
Pod koniec XVI wieku – w roku 1589 – zapiski podatkowe podają, że we wsi uprawiano 6 i ź łana ziemi, był młyn, 1 komornik bez bydła, 1 zagrodnik i pop. Być może też istniała i cerkiew.
Z okresu staropolskiego zachowała się także ciekawa wzmianka z 1606 r. zapisana w Regestrze złoczyńców grodu sanockiego o napadzie zbójników na dwór Rosińskich w Teleśnicy Oszwarowej, którego inicjatorem był Jacko Rączka z Teleśnicy Sannej. Ta akcja nocna należała do starannie przygotowanych.
Zbójnicy zebrali się w szopie u popa Jurka w Jasieniu już w czwartek wieczorek, przesiedzieli w niej cały piątek naradzając się, a w tym czasie syn popa – Iwan nosił im jedzenie, miód i gorzałkę. Po zapadnięciu mroku wyruszyli lasami przez pasmo górskie Żukowa do leżącej po przeciwległej stronie Teleśnicy i tam przyczaili się pod lasem. Naprzeciw im wyszedł poddany Rosińskich Jacko Rączka. Spotkał on trzech zbójników na kłodzie, gdy mówili o haśle. Kiedy zbliżył się do nich „jeden ze zbójców świsnął i zaraz przyszło kilkunastu, a gdy drugi krzyknął naśladując głos nocnego ptaka, przyszła reszta i było ich trzydziestu”. W czasie krótkiej wymiany zdań na temat ataku jeden z beskidników powiedział: „żadnego tu nie masz, któryby już w takich rzeczach nie bywał po kilka razy”.
Teleśnica Sanna.
foto. I. Jóźwik.
Jacko poprowadził całą grupę w kierunku dworu znanymi sobie ścieżkami. Beskidnicy nie szli jednak za nim w szyku zwartym, lecz w rozsypce, aby nie wpaść w ewentualną zasadzkę. Przechodząc przez potok w pobliżu dworu hetman znowu świsnął, grupa zebrała się ponownie, jeden ze zbójców nasypał prochu do magierki i rozniecił ogień, od którego wszyscy zapalili knoty do półhaków i tak z zapalonymi szli już do dworu.
Duże zniszczenia spowodował najazd Tatarów w 1672 r., po którym we wsi należącej wówczas do Stadnickich z Leska ocalało tylko 7 zabudowań. Dla porównania skutków tego straszliwego najazdu warto porównać zniszczenia wsi okolicznych, gdzie ostało się niewiele więcej domów: np. w Teleśnicy Oszwarowej 5, w Sokolem 5, w Łobozewie 5, w Rajskiem 4, w Chrewcie 3, w Wydrnem 1, w Solinie i w Polańczyku po 3, w Wołkowyi 8, w Zawoziu 7 nie mówiąc już o ogromnym wyludnieniu uprowadzonych w jasyr mieszkańców.
Teleśnica Sanna – podobnie jak i wsie w całych Bieszczadach – powoli odbudowywała się ze skutków tego straszliwego najazdu.
W okresie zaboru austriackiego – początkiem XIX stulecia – zaludnienie wzrosło. W XIX w. właścicielami dóbr Sokole i Teleśnica Sanna byli: Józefa z Truskolaskich i Anzelm Niesiołowski (14 VI 1802 r. – 23 I 1870 r.) Policja austriacka odnotowała go jako jednego z organizatorów pomocy dla powstania styczniowego. Spoczywa na cmentarzu przykościelnym w Jasieniu.
W 1828 r. właściciele wsi ufundowali tutaj murowaną cerkiew p.w. św. Dymitra, a paroch otrzymał 54 morgi gruntu uposażenia. Z ziemi tej musiał utrzymać swoją rodzinę.
W końcu XIX wieku we wsi mieszkało 581 osób, były dwa folwarki należące do Emanuela, a potem Edwarda Roińskiego oraz młyn, karczma i cerkiew.
Interesujący opis miejscowości w końcu XIX w. zawiera Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Około 1890 r. „Teleśnica Sanna położona na prawym brzegu Sanu przylegała do Teleśnicy Oszwarowej. Przy folwarku, cerkwi i cmentarzu wzn. 403 m teren podnosił się nagle ku wschodowi w szczyt Stożek. Jest to podłużna góra z dwoma szczytami, płn 696 m, płd.688 m. Granica wsi prowadziła wówczas wzdłuż potoku Daszówka na wschód, od cegielni zwracała się na płd-wsch. Przez oba szczyty Stożka, potem od południowego szczytu biegła ku płn.-zach. działem wód potoku płynącego pod Teleśnicą Sanną i pod Sokolem.
Miejscowość oddalona od Ustrzyk Dolnych o 17-18 km liczyła wówczas 78 domów, 581 mieszkańców (306 mężczyzn i 275 kobiet) w tym: 565 gr.-kat., 9 rz.-kat. i 7 izraelitów, a także posiadała murowaną cerkiew gr.-kat. z siedzibą parafii należącej do dekanatu zatwarnickiego.
Krzysztof Bross.
foto. I. Jóźwik.
W obręb posiadłości dworskiej dr Edmunda Roińskiego wchodziły 2 folwarki, młyn, karczma, 329 morgów roli, 38 – łąk, 78 – pastwisk, 456 – lasu, 11 nieużytków, 1 mórg 957 sążni parceli budowlanych, ogółem 927 morgów. Posiadłość mniejsza (gminna) obejmowała 831 morgów roli, 53 – łąk i ogrodów, 299 – pastwisk i 65 mr lasu. Uposażenie parafii gr.-kat. składało się z 51 morgów roli, 3 - łąk, 16 sągów drewna i 177 złr dodatku. Po parafii tej należała też odległa o 3 km wieś Sokole.
W 1921 r. – po I wojnie światowej i walkach polsko-ukraińskich w Bieszczadach – wieś liczyła 111 domów i 713 mieszkańców. Według wyznania żyło tutaj 662 unitów, 38 łacinników i 13 Żydów wyznania mojżeszowego. Folwark należał do Antoniego Rutkowskiego, a po jego śmierci do Zofii Rutkowskiej.
W latach 1939 – 1941 wieś okupowały wojska sowieckie, które doszły do linii Sanu. Po okupacji niemieckiej w latach 1941 – 1944 miejscowość znalazła się w granicach ZSRR i do Polski wróciła w wyniku tzw. „regulacji granic” w 1951 r. zupełnie wyludniona.
Dziś znajduje się ona na dnie Jeziora Solińskiego za tzw. Wyspą Skalistą, na której przebywał przez 2 lata wybitny fotografik i pustelnik Jano. Obecnie pod Stożkami zamieszkuje Zdzisław Bross z rodziną (córką i synem). Prowadzi gospodarstwo rolne i agroturystyczne. Do jego domu nie dotychczas nie wykonano drogi dojazdowej. Można tam dojść pieszo leśną ścieżką, dojechać konno lub dopłynąć łódką z Zatoki Teleśnickiej. Nie doprowadzono tam jeszcze linii energetycznej, a prąd wytwarza agregat. Do przetrwania zimy gospodarz musi zgromadzić odpowiednie zapasy żywności, opału, beczek z olejem napędowym, butli z gazem, zapałek, świeczek, paszy dla koni, bydła i inwentarza żywego. Nieustanna, ciężka praca budzi u wielu szacunek i zdumienie.
Literatura:
1. Adam Fastnacht, Słownik historyczno-geograficzny ziemi sanockiej w średniowieczu, Część 3 (O – Z), Do druku przygotowali Anna Fastnacht-Stupnicka i Antoni Gąsiorowski, Towarzystwo Naukowe Societas Vistulana, Kraków 2002, s. 182.
2. Józef Półćwiartek, Zniszczenia ostatniego najazdu tatarskiego w 1672 r. na obszarze ziemi sanockiej, Rocznik historyczno-Archiwalny 1994, Tom VII – VIII, s. 36, 33 – 42.
3. Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich..., Warszawa 1892, T. XII, s. 283
4. Stanisław Orłowski, O bieszczadzkich zbójnikach, Studenckie Koło Przewodników Beskidzkich, Katowice 1988 s. 11-12.
5. Józef Pawłusiewicz, Na dnie jeziora, LSW Warszawa 1981.
6. Andrzej Potocki, Wokół bieszczadzkich zalewów. Przewodnik z legendami,Krosno 2001, s. 179 – 180.
7. Krzysztof Bross, Burza nad Sanną, Krosno 2004.
8. Bieszczady. Przewodnik dla prawdziwego turysty, Oficyna Wydawnicza „Rewasz” (Wydanie dziesiąte aktualizowane), Pruszków 2004, s. 372.
Rozkład jazdy autobusów w pobliskiej Teleśnicy Oszwarowej
Teleśnica Oszwarowa
Rozkład Jazdy
Dokąd
przez
godziny odjazdu
BÓBRKA
Zagórz, Lesko
13:43 S
BÓBRKA
Daszówka
13:37 S
DASZÓWKA
-
07:07 S, 07:15 S, 08:27 CW, 13:37 a, 14:45 S, 16:07 FJ, 16:07 W
ŁOBOZEW
-
16:13 S
SOLINA
Bóbrka
07:23 S
USTRZYKI DOLNE
Łobozew Dolny
05:50 S, 06:08 a, 07:13 S, 08:38 CW, 13:53 a, 14:53 S, 16:13 aJ, 16:13 W, 19:35 S
LEGENDA
! - od 1 września 2005 nie kursuje na odcinku Komańcza - Jaśliska
* - połączenie kolejowo-autobusowe, oczekuje na przyjazd pociągu
^ - z Krosna odjazd ze stanowiska "RADTURU"
+ - kursuje w dni świąteczne (niedziele i święta)
5 - kursuje w piątki
6 - kursuje w soboty
7 - kursuje w niedziele
a - kursuje w dni robocze nie będące dniami nauki szkolnej
A - nie kursuje w niedziele i święta
b - kursuje w dni nie będące dniami nauki szkolnej
C - kursuje w soboty, niedziele i święta
D - nie kursuje 24-26, 31.XII, 1.I, Wielką Sobotę i 2 dni Wielkanocy
E - nie kursuje w czasie letnich wakacji szkolnych
f - kursuje od 1 czerwca do 30 września
F - kursuje w dni robocze od poniedziałku do piątku
g - nie kursuje 24 grudnia
J - nie kursuje od 1 lipca do 31 sierpnia
K - nie kursuje w okresie letnich wakacji szkolnych
L - nie kursuje 25-26 grudnia, 1 stycznia i dwa dni Wielkanocy
l - nie kursuje w dni poświąteczne
ł - nie kursuje 2 stycznia
m - nie kursuje 24 i 31 grudnia
n - nie kursuje 24, 31 grudnia i w Wielką Sobotę
N - nie kursuje 25 grudnia i pierwszy dzień Wielkanocy
O - kursuje codziennie
p - kursuje w piątki w dni nauki szkolnej
P - kurs pośpieszny
q - kursuje w piątki w dni robocze
Q - nie kursuje w Boże Ciało
S - kursuje w dni nauki szkolnej
t - nie kursuje 23, 24, 30, 31 grudnia, w Wielki Piątek i Sobotę
U - nie kursuje 25 grudnia, Nowy Rok i pierwszy dzień Wielkanocy
V - kurs przyśpieszony
W - kursuje od 1 lipca do 31 sierpnia
w - kursuje w okresie letnich wakacji szkolnych
X - kursuje w dni robocze od poniedziałku do czwartku
y - kursuje w soboty po dniu roboczym w ZPG
Y - nie kursuje 26 grudnia
Z - nie kursuje w soboty i dni świąteczne po dniu roboczym w ZPG
z - nie kursuje w Wielką Sobotę
Autorzy serwisu nie odpowiadają za rzetelność danych dostarczonych przez przewoźników, rozkłady staramy się na bieżąco aktualizować. Dokładne informacje o połączeniach można uzyskać w punktach informacyjnych Sanok: (013)464 39 16, Lesko: (013) 469 85 43, Ustrzyki Dln.: (013) 461 12 36.
;)
OFERTY TURYSTYCZNE
Mapy współczesne
)
POLECAMY
